Protonentherapie in Nederland beschikbaar Speciaal

De NVRO is verheugd dat met het openen van het protonencentrum in het UMCG, na een decennium van voorbereiding, protonentherapie ook voor Nederlandse patiënten beschikbaar komt. Hiermee komt langzaam een einde aan het noodzakelijk naar het buitenland verwijzen van Nederlandse patiënten en hun familie.

Hoeveel centra komen er in Nederland?

In Nederland is de vestiging van protonencentra aan een ministeriele vergunning onderhevig, momenteel zijn er vier vergunningen afgegeven (Holland PTC in Delft, UMCG in Groningen,  ZonPTC in Maastricht en APTC in Amsterdam). Drie vergunninghouders gaan binnenkort bestralen, het APTC heeft in afwachting van de ontwikkelingen besloten nog niet te bouwen. Met het openen van het protonen radiotherapiecentrum in het UMCG wordt een belangrijke stap gezet.

In Nederland mogen de vergunninghouders samen 2200 patiënten per jaar behandelen, dit is ongeveer 3% van alle bestraalde patiënten per jaar in Nederland en minder dan het aantal voorspelde patiënten in het signalement protonenbestraling van de gezondheidsraad. De overgrote meerderheid van de Nederlandse patiënten zal dus behandeld worden met fotonenradiotherapie.

Wat is protonen radiotherapie?

De gebruikelijke radiotherapie is bestraling met fotonen. Protonen radiotherapie is bestralen met waterstofatomen (protonen). Dit vereist grotere investeringen in apparatuur. In tegenstelling tot fotonen radiotherapie kan met protonen radiotherapie de bestraling echter in de diepte stoppen. Het belangrijkste voordeel voor de patiënt daardoor is dat in sommige gevallen de kans op bijwerkingen met protonen radiotherapie kleiner is dan met fotonen radiotherapie.

Wie komen in aanmerking voor protonentherapie?

De kern van de indicaties is vastgelegd in het signalement protonenbestraling van de gezondheidsraad uit 2009. In een unieke samenwerking met alle belanghebbenden is onder leiding van Zorginstituut Nederland een viertal categorieën van indicaties vorm gegeven. Naast kinderen die standaard in aanmerking komen voor protonentherapie bestaat de grootste groep  uitpatiënten die voorspeld minder kans op bijwerkingen hebben met protonentherapie. Hiervoor is een computervergelijking van protonentherapie met de gebruikelijke behandeling met fotonentherapie per patiënt noodzakelijk. Uw radiotherapeut kan u hier meer over vertellen. Uit deze vergelijking moet dan een voorspeld voordeel komen van protonentherapie om voor deze therapie in aanmerking te kunnen komen. In een continue kwaliteitscyclus zal de NVRO de modellen voor voorspelling van de kans op bijwerkingen aan de nieuwe verworven inzichten verbeteren. Protonentherapie is verzekerde zorg in Nederland.

Is protonentherapie duur?

Radiotherapie is, in verhouding met andere oncologische therapieën, een goedkope behandeling. De behandeltarieven zijn het resultaat van de onderhandelingen tussen aanbieders en ziektekostenverzekeraars en kunnen daardoor per centrum verschillen.